Świeca sojowa nie pachnie — przyczyny słabego hot throw

Świeca pachnie pięknie, kiedy przystawisz nos do słoika. Zapalasz ją, siadasz na kanapie i po godzinie nie czujesz nic. To najczęstsza frustracja w tym rzemiośle i zwykle ma jedną z ośmiu przyczyn, które da się sprawdzić po kolei.

Zanim przejdę do listy: cold throw i hot throw to dwa różne mechanizmy i mocny zapach z zimnego słoika nie zapowiada niczego. Na zimno wąchasz olejek, który wyszedł na powierzchnię wosku. Na gorąco wąchasz olejek, który odparował z całej puli i uniósł się z ciepłym powietrzem. Pierwsze dzieje się na paru centymetrach kwadratowych, drugie wymaga rozgrzanego zbiornika o średnicy całego słoika.

1. Za mała pula wosku

Zaczynam od tego, bo to jest przyczyna numer jeden, a prawie nikt na nią nie patrzy, bo wszyscy patrzą na olejek.

Powierzchnia parowania to powierzchnia puli. Pula o średnicy 5 cm ma około 20 cm² powierzchni, pula o średnicy 7 cm ma już blisko 39 cm² — prawie dwa razy tyle. Świeca, której knot nie dociąga puli do ścianek, ma dwukrotnie mniejszy „parownik” i będzie pachnieć dwukrotnie słabiej, choćbyś wsypała do niej ile chcesz olejku.

Zanim ruszysz cokolwiek w recepturze, wypal świecę trzy godziny i zmierz pulę. Jeśli nie dochodzi do szkła, problemem jest knot i o tym jest tabela doboru, a nie zapach.

2. Za małe dozowanie

Oczywiste, ale sprawdzić trzeba, bo „na oko” to nie jest dozowanie.

Sensowny zakres dla soi to 6–8 % masy wosku. Poniżej pięciu procent świeca zwykle nie ma czym pachnieć w większym pokoju. Liczy się to na wadze, nie w mililitrach i nie w „buteleczkach”: do 240 g wosku osiem procent to 19,2 g olejku.

Powyżej dziesięciu procent świeca nie pachnie mocniej — to jest granica, na której wosk przestaje wiązać olejek. Nadmiar wychodzi na powierzchnię jako tłuste kropelki i pali się przy knocie, dając kopcenie zamiast zapachu.

3. Zła temperatura dodania olejku

Tu ginie najwięcej zapachu i tu najłatwiej o błąd.

Olejek dodaje się do stopionego wosku w temperaturze podanej przez producenta wosku — dla wosków kontenerowych zwykle w okolicach 65 °C, choć karty techniczne niektórych mieszanek każą dodawać nawet przy 80–85 °C. Sęk w tym, że każdy olejek ma swój punkt zapłonu, podany w karcie charakterystyki, i lotne składniki zaczynają uciekać na długo przed jego osiągnięciem.

Wosk za gorący oznacza, że część nut górnych po prostu wyparuje z garnka, zanim świeca zastygnie. Wosk za zimny oznacza, że olejek nie zwiąże się równomiernie i osiądzie w kieszeniach, które przy paleniu skończą się jako kopcenie w jednym miejscu.

Mieszaj pełne dwie minuty, powoli, bez napowietrzania. Skracanie mieszania do „chwili” jest błędem, który sama popełniałam przez pierwsze pół roku, bo wydawało mi się, że jak jest płynne, to jest wymieszane. Nie jest.

4. Za krótkie sezonowanie

Świeca sojowa testowana następnego dnia po wlaniu prawie zawsze zawodzi.

Soja to mieszanina triacylogliceroli i po zastygnięciu jej kryształy jeszcze przez wiele dni się układają. Olejek w tym czasie równomiernie rozprowadza się w matrycy wosku. Świeża świeca ma olejek nierówno rozłożony i część związaną „byle jak”.

Minimum to pięć dni. Sensownie: dziesięć do czternastu. Różnica między świecą z drugiego dnia i z czternastego bywa tak duża, że ludzie wyrzucają dobre receptury, bo przetestowali je za wcześnie.

5. Olejek nie do świec

Nie każdy olejek zapachowy nadaje się do wosku i nie każdy nadaje się do soi.

Olejki tworzone do mydeł albo do dyfuzorów bywają zupełnie bezużyteczne w świecy, bo nie są przewidziane do odparowywania z gorącej puli. Producenci olejków świecowych podają zwykle, do jakiego typu wosku olejek testowano — soja wiąże olejek gorzej niż parafina i olejek, który świetnie działa w parafinie, w soi potrafi być cichy.

Osobna sprawa to olejki eteryczne. Bardzo wiele z nich ma niską temperaturę wrzenia i w świecy zwyczajnie się nie utrzymuje: pachną w słoiku, a po zapaleniu ulatniają się bez śladu w pierwszych minutach. Cytrusy są tu najgorsze. Jeśli komuś zależy na zapachu cytrusowym w świecy, olejek syntetyczny stworzony do świec wygra z eterycznym w każdej próbie, jaką robiłam.

6. Za mały pokój albo za duży pokój

Brzmi jak wymówka, ale to jest realny czynnik i warto go wykluczyć, zanim zacznie się przerabiać recepturę.

Świeca ze słoika 7 cm daje sobie radę z pomieszczeniem do jakichś 20 m². W salonie 40 m² z otwartą kuchnią jedna taka świeca nie ma szans i to nie jest wada świecy. W małej łazience ta sama świeca potrafi być duszna.

Sprawdzam receptury zawsze w tym samym pokoju, przy zamkniętych drzwiach, po dwóch godzinach palenia. Inaczej porównuję nieporównywalne.

7. Zmęczenie węchowe

Najbardziej upokarzająca przyczyna i zdarza się częściej, niż ktokolwiek się przyznaje.

Siedzisz w pokoju ze świecą przez godzinę i przestajesz ją czuć. Wchodzi ktoś z zewnątrz i mówi, że pięknie pachnie. Twój nos się zaadaptował — to zwyczajna adaptacja receptorów węchowych i nie ma nic wspólnego ze świecą.

Sposób na sprawdzenie: wyjdź z pomieszczenia na dziesięć minut, najlepiej na balkon, i wróć. Jeśli po powrocie czujesz zapach, świeca działa. Ja przez pierwszy rok wyrzuciłam co najmniej trzy dobre receptury, zanim ktoś mi to uświadomił.

8. Za dużo olejku, czyli powrót do punktu drugiego

Przeciążona świeca pachnie słabiej, nie mocniej, i to jest wniosek, który zajął mi najwięcej czasu.

Kiedy wosk nie wiąże olejku, nadmiar zbiera się przy knocie i w warstwie przypowierzchniowej. Przy paleniu ten nadmiar nie odparowuje ładnie, tylko się pali. Zamiast zapachu masz kopeć i knot zapchany produktami rozkładu. Świeca z dwunastoma procentami olejku potrafi pachnieć wyraźnie gorzej niż ta sama świeca z ośmioma.

Kolejność sprawdzania

Kiedy ktoś do mnie pisze, że sojowa nie pachnie, proszę o cztery liczby i idę po kolei:

Najpierw pula. Wypal trzy godziny i zmierz. Nie dochodzi do ścianek — problem jest w knocie i nie ma sensu dotykać zapachu.

Potem dozowanie, przeliczone na gramy, na wadze. Poniżej sześciu procent podnieś do ośmiu.

Potem sezonowanie. Jeśli świeca ma mniej niż tydzień, po prostu poczekaj. To nie kosztuje nic poza cierpliwością i rozwiązuje zaskakująco dużo przypadków.

Potem temperatura dodania olejku i czas mieszania. Dwie minuty, nie „chwilę”.

Dopiero na końcu zmieniaj olejek. Prawie nigdy nie jest tak, że wszystko inne było dobrze, a winny jest olejek — ale zdarza się, i wtedy najlepszym testem jest ta sama receptura z olejkiem, o którym wiadomo, że w soi działa.

Krótkie pytania, krótkie odpowiedzi

Źródła

Karty techniczne surowców, normy i publikacje. Sklepowych poradników tu nie ma i nie będzie — nie są źródłem, są reklamą.

1. Golden Brands (AAK), Golden Wax 464 — Technical Data Sheet, AAK USA. Zalecana temperatura dodania olejku i maksymalne dozowanie dla wosku kontenerowego.
2. Cargill, NatureWax C-3 — Product Data Sheet, Cargill Industrial Specialties. Parametry topienia i wlewu; zakres dozowania olejku.
3. Derudi, M. i in., Emissions of air pollutants from scented candles burning in a test chamber, Atmospheric Environment, t. 55, 2012. Badanie zachowania substancji zapachowych podczas spalania świec w komorze testowej.
4. Pagels, J. i in., Chemical composition and mass emission factors of candle smoke particles, Journal of Aerosol Science, t. 40, 2009. Skład cząstek dymu świecowego w zależności od warunków spalania.
5. Karta charakterystyki (SDS) olejku zapachowego — punkt zapłonu (flash point), Dokumentacja producenta surowca. Źródło temperatury, powyżej której lotne składniki olejku zaczynają uciekać z wosku.